పూర్ణకుంభం

ప్రత్యేక సందర్భాల్లో ముఖ్యమైన వారిని ఆహ్వానించే చోట పూర్ణకుంభం స్వాగతం శాస్త్రీయంగా ఎలా పాటించాలి*

పూర్ణకుంభం లేదా కలశం యొక్క పుట్టుక వెనుక ఉన్న కథ అత్యంత పవిత్రమైనది. ఇది ప్రధానంగా "సముద్ర మథనం" ఘట్టంతో ముడిపడి ఉంది.

1. సముద్ర మథనం మరియు అమృత కలశం

పూర్వకాలంలో దుర్వాస మహర్షి ఇచ్చిన శాపం వల్ల ఇంద్రుడు, దేవతలు తమ శక్తిని, ఐశ్వర్యాన్ని కోల్పోతారు. అప్పుడు వారు విష్ణుమూర్తి సూచన మేరకు అసురులతో (రాక్షసులతో) కలిసి అమృతం కోసం క్షీరసాగరాన్ని మథిస్తారు. మందర పర్వతాన్ని కవ్వంగా, వాసుకిని తాడుగా చేసి సముద్రాన్ని చిలికినప్పుడు, చివరగా ధన్వంతరి భగవానుడు చేతిలో ఒక బంగారు పాత్రను పట్టుకుని ఆవిర్భవిస్తాడు. ఆ పాత్రే "అమృత కలశం".

*ఆ కలశంలో దేవతల నివాసం*

అమృత కలశం బయటకు వచ్చినప్పుడు, ఆ పవిత్రతను చూసి సంతోషించిన త్రిమూర్తులు (బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు) ఆ కలశంలో సకల దేవతలు కొలువై ఉండాలని ఆశీర్వదించారు.

కలశం ముఖం వద్ద విష్ణుమూర్తి, కంఠం వద్ద రుద్రుడు, మూలం (అడుగు) వద్ద బ్రహ్మ కొలువై ఉంటారు కలశం మధ్యలో మాతృగణాలు ఉంటారు.

* కుంభంలో నీరు - నదుల కలయిక*

కథ ప్రకారం, లోక కల్యాణం కోసం సమస్త పుణ్యనదులైన గంగ, యమున, సరస్వతి, నర్మద, సింధు, కావేరి, గోదావరి నదులు ఆ అమృత కలశంలోని జలంలో  అంతర్భాగమయ్యాయి. 

అందుకే మనం పూజలో కలశం పెట్టేటప్పుడు నీరు పోసి ఆ నదులను ఆవాహన చేస్తాము.

*కొబ్బరికాయ మరియు ఆకుల విశిష్టత

కలశం పైన కొబ్బరికాయను ఉంచడం వెనుక ఒక రహస్యం ఉంది. కొబ్బరికాయను "పూర్ణఫలం" అంటారు. ఇది ఈశ్వరుని శిరస్సుగా భావిస్తారు. కొబ్బరికాయపై ఉండే మూడు కళ్లు శివుని ముక్కంటికి సంకేతం. మామిడి ఆకులు (పల్లవాలు) ప్రాణశక్తికి, సృష్టికి సంకేతం.

*పూర్ణకుంభం అంటే ఏమిటి????

"పూర్ణ" అంటే నిండుగా ఉన్నది అని అర్థం. ఆధ్యాత్మికంగా మన శరీరం ఒక కలశం అయితే, మనలోని ఆత్మ పరమాత్మతో నిండి ఉండటమే పూర్ణకుంభం. భగవంతుని సంపూర్ణ కటాక్షం పొందిన వ్యక్తిని లేదా దైవాన్ని గౌరవించడానికి పూర్ణకుంభంతో స్వాగతం పలుకుతారు.

కలశం అనేది కేవలం రాగి పాత్ర కాదు, అది బ్రహ్మాండానికి (Universe) ఒక చిన్న రూపం. లోపల ఉండే నీరు సృష్టికి మూలమైన జలం, పైన ఉండే కొబ్బరికాయ దైవత్వం. అందుకే ఏదైనా శుభకార్యం మొదలుపెట్టే ముందు "కలశ పూజ" చేసి, ఆ దైవ చైతన్యాన్ని ఆహ్వానిస్తారు.

హిందూ ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం, పూర్ణకుంభ స్వాగతం అనేది అత్యంత గౌరవప్రదమైన మర్యాద. ఇది కేవలం వ్యక్తులకే కాకుండా, దైవత్వానికి మరియు జ్ఞానానికి ఇచ్చే గౌరవం. ముఖ్యంగా రాజనీతి శాస్త్రం మరియు ఆగమ శాస్త్రాలు పూర్ణకుంభాన్ని ఎవరికి ఇవ్వాలో స్పష్టంగా పేర్కొన్నాయి.

*పూర్ణకుంభం ఎవరికి ఇవ్వాలో తెలుసుకుందాము*

యతయే చ నృపాయైవ పండితాయ విశేషతః |

పూర్ణకుంభం ప్రదాతవ్యం మంత్రైరపి చ సంయుతమ్ ||"

*ఇంద్రియాలను జయించిన యతులకు సాంప్రదాయ పీఠాధిపతులకు  (సన్న్యాసులకు).

* ధర్మాన్ని రక్షించే రాజులకు/పాలకులకు.

*శాస్త్ర పారంగతులైన విద్వాంసులకు.

వీరికి మంత్రోచ్ఛారణతో (వేద మంత్రాలతో) కూడిన పూర్ణకుంభాన్ని ఇచ్చి స్వాగతం పలకాలి.

******************

పూర్ణకుంభం ఎలా ఉండాలి? (లక్షణం)

పూర్ణకుంభం ఇచ్చేటప్పుడు ఆ పాత్రలో కేవలం నీరు మాత్రమే కాదు, అలంకరణ ఉండాలి

*కలశ పాత్రలో కంఠత : నిండుగా నీరు ఉండాలి.

*నవరత్నాలు / నాణెం పాత్ర లోపల వేయాలి.

*మామిడి కొమ్మలు పాత్ర ముఖం చుట్టూ అమర్చాలి.

*కొబ్బరికాయ (పూర్ణఫలం) పైన ఉంచాలి.

*కుంభానికి పట్టు వస్త్రాన్ని చుట్టాలి.

యతీశ్వరులకు లేదా గురువులకు పూర్ణకుంభం ఇచ్చేటప్పుడు వారిని "సాక్షాత్తు దైవ స్వరూపం" గా భావించి, వారు వస్తున్న దిశగా పూర్ణకుంభాన్ని పట్టుకుని, వేద పండితులు మంత్రోచ్చారణ చేస్తుండగా ఆహ్వానం పలకడం మన ఆచారం.

*****ఈ స్వాగత పుచ్చుకునే వారి అర్హత ******

సత్పాత్రే పూర్ణకుంభేన రాజ్యౌరారోగ్య సంపదః |

అపాత్రే పూర్ణకుంభేన రాష్ట్రహానిః ప్రజక్షయః ||"

*మంచి ఫలం* eligibility 

సత్పాత్రే (గొప్పవారికి/అర్హులకు) జ్ఞాన సంపన్నులు, తపస్సంపన్నులు లేదా ధర్మబద్ధమైన పాలకులకు (సత్పాత్రులకు) పూర్ణకుంభంతో స్వాగతం పలికితే, ఆ దేశానికి/ప్రాంతానికి రాజ్యం (అధికారం), ఆరోగ్యం, సంపదలు సిద్ధిస్తాయి. అది ఇచ్చే వారికి కూడా గొప్ప పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుంది.

*చెడు ఫలం* Non Eligibility

అపాత్రే (చెడ్డవారికి/అనర్హులకు): దుర్మార్గులకు, ఆచారహీనులకు లేదా అపాత్రులకు (అనర్హులకు) మొహమాటానికో లేక భయానికో పూర్ణకుంభం ఇస్తే, అది తీవ్రమైన దోషంగా మారుతుంది. దీనివల్ల రాష్ట్రహానిః (దేశానికి కీడు) మరియు ప్రజక్షయః (ప్రజలకు నాశనం/కష్టాలు) కలుగుతాయని శాస్త్రం చెబుతోంది.

ఎందుకు ఈ దోషం కలుగుతుంది????

పూర్ణకుంభం అనేది వేద మంత్రాలతో అభిమంత్రించబడినది. కలశంలోని జలంలో దేవతా శక్తి ఆవాహన చేయబడి ఉంటుంది అర్హులైన వారు ఆ శక్తిని స్వీకరించి లోకానికి మేలు చేస్తారు.

*దుర్వినియోగం అనర్హులకు ఆ గౌరవం ఇవ్వడం అంటే దైవశక్తిని అవమానించడమే. దీనివల్ల ఆ ప్రాంతంలో ధర్మం నశించి, అశాంతి నెలకొంటుంది.

పూర్ణకుంభం సమర్పించేటప్పుడు ఉండవలసినవి

"ఈ వ్యక్తిలో ఉన్న దైవత్వాన్ని నేను గుర్తిస్తున్నాను" అనే భావనతోనే పూర్ణకుంభం ఇవ్వాలి. అందుకే కేవలం పదవుల కోసం కాకుండా, పవిత్రతను బట్టి దీనిని నిర్ణయించాలని పెద్దలు చెబుతారు.

 ఎవరికి నిషిద్ధం???? Non Eligibility

న పతితానాం న చండాళే న పాపిష్ఠే కదాచన |

న మూఢే న చ దుశ్శీలే పూర్ణకుంభం ప్రదీయతే ||"

 *వీరికి పూర్ణకుంభం ఇవ్వడం నిషిద్ధం???*

*పతితులకు (Degraded)  తమ ధర్మాన్ని, సంప్రదాయాన్ని విడిచిపెట్టి అధర్మ మార్గంలో నడిచేవారికి.

*దుశ్శీలులకు (Wicked) మంచి ప్రవర్తన లేనివారికి, ఇతరులకు కీడు చేసేవారికి.

*పాపిష్ఠులకు ఘోరమైన అపరాధాలు లేదా పాపకార్యాలు చేసినవారికి.

*నాస్తికులకు / దైవ దూషకులకు దైవాన్ని, వేదాలను నిందించే వారికి పూర్ణకుంభంతో స్వాగతం పలకకూడదు.

*గర్విష్ఠులకు కేవలం ధన బలం లేదా అధికార బలంతో అహంకారంతో ప్రవర్తించేవారికి ఇది ఇవ్వడం శాస్త్ర విరుద్ధం.

ఎందుకు నిషిద్ధం?????

పూర్ణకుంభం అనేది "దైవత్వానికి" మరియు "జ్ఞానానికి" ప్రతీక కలశంలోని నీరు అమృతంతో సమానం మంత్రోచ్ఛారణతో ఇచ్చే పూర్ణకుంభం ఆ వ్యక్తిలోని దైవత్వాన్ని మేల్కొల్పుతుంది.

అర్హత లేని వారికి దీనిని సమర్పించడం అంటే దైవత్వాన్ని అవమానించడమే అవుతుంది.

*కేవలం లౌకికమైన పదవుల్లో ఉన్నారన్న కారణంతో, వారి వ్యక్తిత్వం లేదా ప్రవర్తన సరిగ్గా లేనప్పుడు పూర్ణకుంభం ఇవ్వడం అనేది ఆచార విరుద్ధం. 

*కేవలం పైన పేర్కొన్న యతులు, రాజులు (ధర్మబద్ధమైన పాలకులు), పండితులు మరియు దేవతా మూర్తులకు మాత్రమే పూర్ణకుంభం పరిమితం చేయబడింది.

*పూర్ణకుంభంపై కొబ్బరికాయను ఉంచే శాస్త్ర ప్రమాణం*

"పూర్ణకుంభోఽధి కాల ఆహితః |

తం వై పశ్యామ బహుధా ను సంతమ్ ||"

కాల స్వరూపమైన పరమాత్మ ఈ పూర్ణకుంభంపై అధిష్ఠించి ఉన్నాడు. అందులోని నీరు సృష్టికి ముందటి కారణ జలం (Cosmic Water), పైన ఉన్న కొబ్బరికాయ జ్ఞానానికి సంకేతం.

పూర్ణకుంభం ఇచ్చేటప్పుడు అనుసరించాల్సిన 

వేదోక్తంగా పూర్ణకుంభాన్ని సమర్పించేటప్పుడు ఈ క్రింది అంశాలు తప్పనిసరి:

*కుంభం పాత్రలో కంఠం వరకు నీరు ఉండాలి (ఇది ప్రాణానికి గుర్తు).

*నీటిలో అక్షతలు, బంగారం లేదా నాణెం వేయాలి (ఇది ఐశ్వర్యానికి గుర్తు).

*ఐదు మావిడి మేడి మర్రి రావి కొమ్మలు ఉంచాలి (ఇవి వంశాభివృద్ధికి గుర్తు).

*పీచు తీయని లేదా పీచు ఉన్న కొబ్బరికాయ (ఇది మోక్షానికి, జ్ఞానానికి గుర్తు).

ఈ మంత్రాలను పఠిస్తూ పూర్ణకుంభాన్ని సమర్పించడం వల్ల ఆ ప్రాంతమంతా పవిత్రమైన తరంగాలతో (Positive Vibrations) నిండిపోతుందని వేద ప్రమాణం.

*ఆగమ ప్రోక్త పూర్ణకుంభ లక్షణo*

"హేమరాజత తామ్రైర్వా మృణ్మయైర్వాపి లక్షణైః |

అవ్రణం చావివర్ణం చ తోయేన పరిపూరితమ్ ||

గంధపుష్పాక్షతైర్యుక్తం ఫలపల్లవ సంయుతమ్ |

కూర్చైశ్చ వస్త్ర సంయుక్తం పూర్ణకుంభమితి స్మృతమ్ ||"

*కలశం బంగారం, వెండి, రాగి లేదా మట్టిపాత్ర అయి ఉండాలి.

*అది ఎక్కడా పగుళ్లు లేకుండా (అవ్రణం), రంగు మారకుండా (అవివర్ణం) ఉండాలి.

* ప్రధానంగా అది "తోయేన పరిపూరితమ్" — అంటే నిర్మలమైన ఉదకముతో (నీటితో) నిండుగా ఉండాలి. నీరు శాంతికి, జీవానికి మరియు దైవ శక్తిని గ్రహించడానికి మూలం.

*నీటితో పాటు గంధం, పువ్వులు, అక్షతలు అందులో వేయాలి.

పైన మామిడి ఆకులు (పల్లవాలు), కొబ్బరికాయ ఫలం, దర్భలతో చేసిన కూర్చం మరియు వస్త్రంతో అలంకరిస్తేనే దానిని "పూర్ణకుంభం" అని పిలుస్తారు.

*నీరు మాత్రమే పోయాలని చెప్పే మరో ప్రమాణం (శిల్ప రత్నకోశం)

శుద్ధ తోయేన సంపూర్ణం సర్వౌషధి సమన్వితమ్ |

నిక్షిపేత్ తత్ర రత్నాని వరుణం తత్ర పూజయేత్ ||"

"శుద్ధమైన నీటితో నింపి, అందులో సర్వౌషధులు (మూలికలు), రత్నాలు వేసి, వరుణ దేవుని ఆవాహన చేయాలి."

*పూర్ణకుంభ భంగ దోషo*?????

పూర్ణకుంభే చ్యుతే భేదే రాష్ట్రనాశో భవేత్ ధ్రువమ్ 

కర్తుశ్చ మరణం విద్యాత్ దారిద్ర్యం కులనాశనమ్ ||

 పూర్ణకుంభం కింద పడినా లేదా పగిలినా దోషాలు కలుగుతాయి.......

ఆ దేశానికి లేదా ఆ ప్రాంతానికి పాలకుల వల్ల లేదా ప్రకృతి వైపరీత్యాల వల్ల కీడు జరుగుతుంది.

ఆ కుంభాన్ని పట్టుకున్న వానికి లేదా ఆ కార్యక్రమాన్ని చేయిస్తున్న కర్తకు ప్రాణ గండం లేదా తీవ్ర అనారోగ్యం కలగవచ్చు.

 లక్ష్మీ స్వరూపమైన కుంభం నేలపాలవ్వడం వల్ల ఆ ఇంట్లో లేదా ఆ ప్రదేశంలో ఐశ్వర్యం నశించి దారిద్ర్యం సంభవిస్తుంది.

వంశాభివృద్ధికి ఆటంకాలు కలగడం లేదా కుటుంబంలో కలహాలు రావడం జరుగుతుంది.

*దోష నివారణ మార్గం (పరిహారం)??

*ఒకవేళ పొరపాటున పూర్ణకుంభం కింద పడితే, వెంటనే చేయవలసిన శాంతి ప్రక్రియలను కూడా శాస్త్రం సూచించింది

 *ఆ ప్రదేశాన్ని పంచగవ్యాలతో లేదా శుద్ధ జలంతో శుద్ధి చేసి, తిరిగి పుణ్యాహవాచనం చేయాలి.

*ప్రాయశ్చిత్త హోమం ... "వరుణ జపము" లేదా "శాంతి హోమం" నిర్వహించాలి.

*దోష నివారణ కోసం బ్రాహ్మణులకు ధాన్యము, వస్త్రము లేదా సువర్ణ దానం చేయాలి.

* దోషం జరిగిన పాత్రను పక్కన పెట్టి, కొత్త పాత్రతో, కొత్త జలంతో మంత్రోక్తంగా తిరిగి పూర్ణకుంభాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

**********

శాస్త్రం భయపెట్టడానికి కాదు, అప్రమత్తంగా ఉండటానికి ఈ విషయాలను చెబుతుంది. పూర్ణకుంభం పట్టుకునే వారు అత్యంత భక్తితో, ఏకాగ్రతతో ఉండాలి*********

******************

                  మంగళం మహత్ 

శ్రీ గోవింద నారాయణ మహాదేవ 

*రాళ్ళబండి శర్మ*